Prikaz 61. broja časopisa „Rad Muzeja Vojvodine“

.

0
0
0
s2sdefault

 

 Poslednji broj časopisa Rad Muzeja Vojvodine donosi priloge iz arheologije, istorije, etnologije, pedagogije, zatim bibliografije, kao i brojne tekstove koje svoje mesto imaju u rubrikama Iz muzeja i galerija i Prikaz.

 Arheološki blok ovoga puta čine tri rada koja potpisuju mr Jovan Koledin, Raško Ramadanski i dr Selena Vitezović. U tekstu Sablja iz Dunava Jovan Koledin nas upoznaje sa jednim primerkom avarskog oružja, tj. jednim slučajnim nalazom iz korita Dunava, koji se nalazi u Muzeju Vojvodine, i na njemu prepoznaje karakteristike sablji iz avarskih nekropola 8/9. veka. Zajedno su Jovan Koledin i Raško Ramadanski analizirali Ostavu kasnog bronzanog doba sa Paphaloma (Popovića) kod Sente koju su smestili u period Hallstatt A1 (1200–1050. p. n. e.), naslućujući „prirodu nastanka ovog depozita kao i razmatranje različitih povoda i okolnosti odlaganja ostava, uz osvrte na mobilnost metalne sirovine i složenost proizvodnje više vrsta bronze za različite namene“. Selena Vitezović nas je upoznala sa nekoliko vrlo interesantnih nalaza Udica od roga sa lokaliteta Gomolava (iz zbirke Zavičajnog muzeja u Rumi), o kojima daje tipološke i tehnološke odlike i diskutuje o njihovom značaju u svakodnevnim aktivnostima neolitskih stanovnika Gomolave. „Udice u vinčanskoj kulturi nisu čest nalaz, štaviše, Gomolava je, uz Vinču – Belo Brdo, jedino vinčansko naselje sa na kojem je otkriven nešto veći broj udica.“

Blok priloga iz istorije započinje tekstom prof. dr Slobodana Bjelice Hronika Novog Sada 1918–1919. godine koju zasniva na čitanju novosadske periodike – časopisa Srpski list, Zastava, Jedinstvo, Sloboda. Iz ovog uvida dobijamo sliku političkog, ekonomskog, kulturnog i društvenog života Novog Sada u prvoj godini nakon završetka Prvog svetskog rata. Problemi sa kojima se gradska uprava tada suočavala bili su brojni: loš i nestabilan položaj sopstvenog autoriteta među građanstvom, iredentističke tendencije, nedostatak stambenog prostora, opšte siromaštvo, glad, protekcija i korupcija. Ipak je tu prvu posleratnu godinu obeležilo oživljavanje srpskih kulturnih društava i ustanova u Novom Sadu, među njima i Srpskog narodnog pozorišta, koje je krajem 1919. godine podržavljeno, što je izazvalo brojne polemike u novosadskoj javnosti. Mr Gerhard Milhram, kustos Muzeja grada Beča, bio je gost Muzeja Vojvodine, a njegovo predavanje „Biti izbeglica: evropski narativ“ – teorija i praksa međunarodnog projekta u Muzeju grada Beča, koje je održano 16. januara 2019, postaje dostupno na ovaj način svima koji nisu imali priliku da prisustvuju tom događaju. U njemu nam prenosi iskustva uobličena u projektu Biti izbeglica: evropski narativ, pokrenut od strane Austrijske akademije nauka 2017. godine. Izbeglištvo se osvešćuje kao iskustvo koje je vekovima prisutno u evropskim društvima, koje prati svojevrsna naracija, duboko utkana u familijarnu istoriju, u lokalne narativne zajednice, ali do aktualizovanog momenta nedovoljno zabeleženo u zvaničnom kulturnom sećanju. U ovom jedinstvenom projektu učestvovale su tri univerzitetske institucije i pet muzeja iz sedam evropskih zemalja, među kojima i Muzej Vojvodine. Prevod ovog izlaganja sa nemačkog jezika uradio je Aleksandar Medović.

 Građu Veljka Komlenovića u Zbirci dokumenata Muzeja Vojvodine predstavljaju nam Kristina Meneši i dr Aleksandar Horvat. Rad donosi prikaz i opis građe koju je sakupljao novosadski advokat, policijski funkcioner i abolicionista Veljko Komlenović, a koja je 2018. godine poklonjena Muzeju Vojvodine od strane beogradskog advokata Ivana Jankovića.

 Dva rada iz ovog bloka situiraju svoje teme u Sremske Karlovce, a njihovi autori su Gordana Bulović i dr Žarko Dimić. U svom radu Apotekari iz porodice Štraser u Sremskim Karlovcima Gordana Bulović piše o prvim apotekama na tlu Vojvodine, navodeći apoteku u Sremskim Karlovcima kao jednu od najstarijih (prva je bila „Kod Crnog arapina“, u Novom Sadu, 1740). Karakteristika ugledne karlovačke oficine iz 1807. je da je njome rukovodilo i u njoj radilo pet generacija apotekara iz iste porodice – Štraser, a njihove portrete nam je, uz pomoć dokumentarne građe i muzealija, autorka veoma živo predstavila. Prvi poznati počasni građani Sremskih Karlovaca su, prema navodima Žarka Dimića bili Georgije Branković, generali Petar Biga i Lazar Mamula, koji su kao takvi dobili i priznanja. Mada se ne zna tačan datum ustanovljenja diplome počasnog člana, autor priloga nas uz pomoć arhivskih dokumenata upućuje u način i donošenje odluke da se takve diplome dodele u 18. i 19. veku.

 Dr Filip Krčmar veoma ubedljivo i ilustrativno (uz pomoć starih razglednica) učitava prisustvo dinastije Habzburg u stare zrenjaninske odrednice, te svojim prilogom, koji se završava obimnim rezimeom na nemačkom jeziku, Listanje „Carskog“ Adresara: Habzburška dinastija i njeni velikobečkerečki toponimi donosi istorijat nastanka i sudbinu ulica, trgova i javnih građevina koje su nosile imena dinastičkih članova, kao i više nego zanimljiv proces njihovog preimenovanja po novoj dinastiji koja ih je nasledila 1918. godine (Karađorđevići).

 Etnološki blok čine četiri rada koja potpisuju Aleksandar Antunović, mr Rajka Grubić, Branka Babić i msr Staša Arsenović Koprivica. Prvi autor predstavlja Kolekciju predmeta iz opančarske radionice u Muzeju Vojvodine, u kojem su izneti rezultati istraživanja opančarskog zanata na prostoru Vojvodine i kataloška obrada predmeta iz opančarkih radionica u zbirci etnološkog odeljenja Muzeja Vojvodine. Rad je deo sveobuhvatnijeg istraživanja koje se odnosi i na druge obućarske zanate i radionice. Drugi rad iz pera Rajke Grubić bavi se Tradicionalnim u savremenim seoskim gastronomskim manifestacijama (na primeru srednjeg Banata), u kojem se upoznajemo sa specifičnostima banatske kuhinje, zasnovane na višenacionalnosti i multikulturalnosti, i na njenom velikom udelu u popularizaciji gastronomskih manifestacija. Autorka razmatra manifestacije kao relativno kompleksan kulturni i društveno-ekonomski događaj i analizira u kojoj se meri one oslanjaju na kulturno nasleđe i koliko ih lokalne zajednice koriste kao potencijal za sopstveni razvoj. Branka Babić nas upoznaje sa Kolekcijom tkanih torbi iz Zbirke tekstilnog pokućstva Etnološkog odeljenja Narodnog muzeja Zrenjanin. Poslednji u nizu je rad msr Staše Arsenović Koprivica Čekić u narodnim predanjima. Mit kao folklorni narativ na primeru kovačkog zanata, i ona na veoma ubedljiv način, koristeći se dobrim ilustrativnim prilozima i iskustvom na realizaciji izložbe Njegovo Veličanstvo čekić spaja teme iz mitologije i religije i nalazi analogije sa kovačkim zanatom. Aktuelnost teme leži u njenoj mitskoj osnovi, jer mit predstavlja „univerzalni društveni fenomen čija se istinitost ne dovodi u pitanje, čiji se elementi prenose, usvajaju i žive. Ova živost povod je za smeštanje mita u kontekst folklora, bliže ga određujući kao narodno stvaralaštvo, folklorni narativ ili predanje“.

 Pedagogija je pokrivena sa jednim, ali značajnim radom, koji potpisuje Vladimira Stanisavljević – Mesto i uloga pedagoga u muzeju. Vaspitno-obrazovna funkcija muzeja i muzejske izložbe. Kako je nova uloga muzeja inicirala čitav kompleks zadataka u oblasti komunikacije, kao što su izlaganja, publikovanja i vaspitno-obrazovni rad, tako je i posao muzejskog pedagoga dobio novo mesto i ulogu, posebno u vaspitno-obrazovnoj funkciji muzeja i realizaciji muzejskih izložbi, kao i u primeni savremenih teorija o značaju muzejske edukacije i animacije.

 Dva priloga iz oblasti bibliografija potpisuje Branka Poljak – prvi je Biliografija časopisa Rad Muzeja Vojvodine 51–60 (2009–2018), a zajedno sa dr Dragom Njegovanom Bibliografiju monografskih izdanja Muzeja Vojvodine 2009–2018.

 Rubrika Iz muzeja i galerija čini zanimljiv, kolažni pristup koji brojnim tekstovima otkriva koloritnost bogate muzejske scene, na način saobrazan svakom autorskom glasu. Msr Aleksandar Antunović nas uvodi u Kulturni i društveni značaj kulta Svetog Spiridona, Milkica Popović kroz Malu i veliku maturu kao kruni obrazovanja govori o izložbi Ispit zrelosti, msr Aleksandra Stefanov otkriva Lepotu uprkos apokalipsi u slikama Mikana Aničića, msr Vojislav Martinov stručno se osvrće na Dve decenije od NATO bombardovanja, povodom izložbe o dr Milanu Simonoviću Gordana Bulović piše U susret istoriji medicine, mr Tijana Stanković Pešterac razotkriva Arheološke slojeve Gradine na Jelici, dok Dugo putovanje Dunavom Filip Forkapić okončava predstavljajući nam dve izložbe i konferenciju.         

 Rubrika Prikazi obiluje naslovima, koji iz produkcije Muzeja Vojvodine, kao i drugih izdavačkih centara, zaokuplja pažnju svojim temama i pristupima. Na prvom mestu izdvajamo specifičnost izdanja Spomenica Muzeja Vojvodine 1847–1947–2017, koju na pažljiv i pregnantan način predstavlja dr Jovana Milutinović; Zoran Veljanović govori o Herojima i herojskim vremenima, koje uočava u Ratnom dnevniku 1918–1919. Dušana Dodića; Dimitrije Mihailović predstavlja Stradanje Srba iz Srema u logorima tokom Drugog svetskog rata, koji su nastali kao elaborat anketne komisije za Srem pod nazivom Logori – Sajmište, Kustodija i Jasenovac (priredio dr Drago Njegovan); dr Vesna Marjanović vidi Muzej kao sudbinu pri čitanju knjige Terra museologica Lidije Mustedanagić; Sava Stepanov ocenjuje Dragoljuba Adžića kao stvaraoca jasno definisanog umetničkog stava povodom 50 godina umetnikovog bavljenja keramičkom skulpturom; mr Lidija Mustedanagić kao iznimni izdavački poduhvat predstavlja monografiju umetnika – Milan Stanojev – uvek na sopstvenom putu; dok Marija Ćuković uočava Nove „artefakte“ srpske i ruske arheologije u zborniku radova Balkan, Podunavlje i istočna Evropa u rimskom dobu i ranom srednjem veku.

 Rubrika Izveštaji daje pregled onih događaja koji na srpskoj muzejskoj sceni predstavljaju povode za slavlja i naročit pogled na minulo vreme, kada je u pitanju stručan angažman. Nagrade koje dodeljuju Muzejsko društvo Srbija i NK IKOM Srbija, predstavljaju važan pomen i presek u muzejskoj praksi i vredne su osvrta, te nas stoga o Nagradama Muzeju Vojvodine za 2018. godinu izveštava mr Tijana Stanković Pešterac. O posebnoj Ulozi Muzeja Vojvodine u digitalizaciji kulturnog nasleđa Republike Srbije pišu Natalija Vulikić i mr Tijana Stanković Pešterac, dok nam prezentaciju Muzeja Vojvodine na konferenciji Muzejskog društva Amerike u Nju Orleansu predstavlja dr Tatjana Bugarski.

 Rubrika In memoriam je mesto na kojem se opraštamo od svih onih koji su zadužili kako rad Muzeja Vojvodine, tako i muzejsku struku u celini. Dr Drago Njegovan piše o Zvonimiru Goluboviću (1931–2018), Suzana Milovanović o mr Draganu Radovanoviću (1949–2018), a Ljiljana Bakić o Stanimiru Baračkom (1932–2018).

 

Lidija Mustedanagić

 

 

 

Povezani članci